Federacja Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych Przemysłu Lekkiego

Historia

Historia Federacji Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych Przemysłu Lekkiego

1983-2011

W październiku 1982 r. Sejm uchwalił Ustawę o Związkach Zawodowych.

 

Ustawa ta stała się fundamentem, na którym kształtowały się organizacyjne i programowe koncepcje odnowy polskiego ruchu związkowego. Przyjęto wówczas zasadę, że proces tworzenia nowego ruchu związkowego rozpocznie się od zakładów pracy, a ostateczny kształt nadadzą mu samodzielne i niezależne zakładowe organizacje związkowe działające w przedsiębiorstwach i instytucjach mających osobowość prawną.

 

Szybko jednak okazało się, że powstałe związki zawodowe w zakładach pracy nie są w stanie skutecznie rozwiązywać wszystkich problemów pracowniczych, które swoje źródła mają często poza zakładem pracy. Powstała więc konieczność powoływania branżowych struktur ponad zakładowych. Grupa oddanych i zaangażowanych działaczy odradzającego się branżowego ruchu związkowego w zakładach pracy przemysłu włókienniczego, odzieżowego , skórzanego i branż pokrewnych rozpoczęła formowanie ponad zakładowej struktury w polskim przemyśle lekkim.

 

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom tysięcy działaczy związkowych, powołano Komitet Założycielski, który opracował Statut, przyjął strukturę organizacyjną i rozpoczął intensywne prace nad zwołaniem i odbyciem Zjazdu krajowej struktury ponad zakładowej w branży przemysłu lekkiego.

 

Podczas I Krajowego Zjazdu w dniu 26 października 1983 r., 325 przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych, zrzeszających ok 100.000 członków powołało do działalności Federację Niezależnych Samorządnych Związków  Zawodowych  Przemysłu Lekkiego z siedzibą w Łodzi. Pierwszym Przewodniczącym Federacji został Paweł Szymański.

 

Od początku swojego powstania Federacja NSZZ Przemysłu Lekkiego stała się kontynuatorem najlepszych tradycji i doświadczeń z okresu 80 lat klasowych związków zawodowych. Przeszła trudną drogę organizacyjnego rozwoju odrodzonych związków branżowych. Mimo wielu trudności, systematycznie następowała odbudowa i integracja ruchu związkowego.

 

Kolejnym etapem tej integracji było powołanie OPZZ, którego jednym z założycieli była nasza Federacja.

 

Federacja NSZZ Przemysłu Lekkiego, od początku działalności, aż po dzień dzisiejszy ściśle współpracuje z tą strukturą ogólnokrajową. Nasi przedstawiciele brali i biorą czynny udział w Kongresach, Prezydiach oraz komisjach problemowych OPZZ.  Są też  oni systematycznie wybierani do władz OPZZ.

 

Od powstania Federacji odbyło się osiem Zjazdów Delegatów, które wybierały nowe władze statutowe oraz uchwalały programy działania na każdą czteroletnią kadencję.

Ostatni VIII  Zjazd  Delegatów odbył się 14.10.2010 r. Wybrał on Krajową Radę Federacji, jej Przewodniczącego kol. Zbigniewa Kaniewskiego i Wiceprzewodniczącego kol. Bolesława Bartnika, Komisję Rewizyjną z Przewodniczącą Małgorzatą Zacharą. Zjazd przyjął także nowy program działania.

 

Do Federacji NSZZ Przemysłu Lekkiego w szczytowym okresie działalności, tj. II-połowie lat 80-tych ubiegłego wieku,  przystąpiło 511 zakładowych organizacji związkowych, do związków zapisało się 282 tysiące członków, co stanowiło 57,5 % stanu uzwiązkowienia w stosunku do zatrudnienia, które wynosiło 490 tysięcy osób.

Był to okres  dużego zapotrzebowania na wyroby przemysłu lekkiego, w tym również na eksport, co owocowało dużą dynamiką produkcji i odpowiednimi gratyfikacjami finansowymi dla pracowników. Stosowne porozumienia w tej sprawie  były przedmiotem stałej współpracy pomiędzy Federacją a Ministerstwem Przemysłu Chemicznego i Lekkiego. Był to okres względnej stabilizacji w funkcjonowaniu przedsiębiorstw przemysłu lekkiego. Nic nie zapowiadało głębokich zmian jakie nastąpiły w naszej branży  począwszy od lat 90-tych ubiegłego wieku.

 

Transformacja w gospodarce spowodowała  i powoduje nadal upadek wielu przedsiębiorstw przemysłu lekkiego. Rozwiązanych zostało 355 zakładowych organizacji związkowych. Likwidacja tak wielkiej liczby przedsiębiorstw spowodowała zwolnienie z nich około 430 tysięcy pracowników. W konsekwencji spowodowało to  systematyczne zmniejszanie się stanu uzwiązkowienia.

 

W tym czasie pomimo bieżącej współpracy Federacji i MPChiL owocującej ciągłymi próbami modyfikacji kolejnych branżowych programów restrukturyzacji sektora przemysłu lekkiego, dochodziło do ogromnych napięć społecznych i niezadowolenia pracowników.    Głównym zadaniem  Federacji stało się zatem ratowanie przedsiębiorstw przed likwidacją i masowymi zwolnieniami pracowników.

 

Znaczącym działaniem Federacji wspólnie z Polską Izbą przemysłu Tekstylnego, było zorganizowanie  w połowie 1997 r. konferencji pt. „Strategia Rozwoju Przemysłu Lekkiego w Aspekcie  Procesu Integracyjnego z Unią Europejską „. Wspomniana Konferencja zgromadziła 200 Prezesów firm oraz przedstawicieli Rządu  w randze ministrów. Kilku miesięczna praca zespołów roboczych i sama konferencja doprowadziły do przyjęcia konkretnego programu działań w zakresie  przygotowania się sektora przemysłu lekkiego do wymogów i standardów obowiązujących w Unii Europejskiej.

Niestety -  wybory do parlamentu  i powołanie nowego Rządu w 1997 r.  zniweczyły ten wielomiesięczny cenny dorobek.  Wypracowany program nie mógł być w związku z tym wdrażany w życie.

 

To niepowodzenie doprowadziło do zintensyfikowania działań Federacji. Ciągłe rzeczowe petycje słane  do poszczególnych ministrów, do Premiera, Marszałka Sejmu i Prezydenta RP oraz liczne manifestacje w Warszawie i miastach wojewódzkich doprowadziły do tego, że Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski zwołał u siebie naradę z udziałem Federacji NSZZ PL, pracodawców i przedstawicieli Rządu mającej na celu omówienie zagrożeń dla dalszego istnienia przemysłu lekkiego.

Wszystkie te działania doprowadziły z kolei do powołania, niezależnie od Komisji Trójstronnej, specjalnego Zespołu Trójstronnego d/s Przemysłu Lekkiego.

W skład Zespołu wchodzili przedstawiciele rządu, pracodawców przemysłu lekkiego, Federacji i  Sekcji Krajowej NSZZ Solidarność Przemysłu Lekkiego.

Dialog w Zespole Trójstronnym d/s Przemysłu Lekkiego doprowadził między innymi do wprowadzenia w życie :

l      oddłużenia wielu przedsiębiorstw

l      wytypowania posterunków celnych do odpraw wyrobów przemysłu lekkiego

l      wprowadzenia nowego kodeksu celnego

l      uszczelniania granic przed nieuczciwym importem tekstyliów

l      wprowadzenia norm na bezpieczeństwo produktów pod kątem ochrony zdrowia i środowiska

l      monitorowania spraw związanych z importem odzieży używanej

l      wprowadzenia kredytów preferencyjnych dla restrukturyzacji przedsiębiorstw przemysłu lekkiego

l      monitorowanie umowy handlowej z Turcją

l      udzielanie pomocy doraźnej ponad 100 przedsiębiorstwom znacznie zadłużonych wobec skarbu państwa i ZUS

l      modyfikacji ustawy o pomocy publicznej pod kątem większego wykorzystania krajowej produkcji w realizacji zamówień publicznych

l      rozwiązań prawnych o wspieraniu inwestycji

l      gwarancji kredytowych dla inwestujących przedsiębiorstw  itp.

 

 

W wyniku naszej nieustępliwości i długotrwałych negocjacji, Rząd opracował i przyjął pod koniec 2000 r. „Strategię Działań Przemysłu Lekkiego na lata 2000-2005”, przedłużoną następnie do roku 2007.

Federacja za pośrednictwem Zespołu Trójstronnego d/s Przemysłu Lekkiego monitorowała jej realizację i wprowadzała nowe kluczowe tematy jak np.:

l      nadmierny import odzieży używanej w UE

l      nadmierny import wyrobów włókienniczych z Turcji

l      nadmierny import odzieży i obuwia z Chin i innych krajów  azjatyckich

Czynniki te powodowały spadek produkcji w naszym przemyśle lekkim, co wymuszało, min. na wniosek Federacji, wprowadzanie niezbędnych ograniczeń importowych na rynek UE począwszy od 2005 r. Ograniczenia te miały min. wpływ na wzrost tendencji rozwojowych w tym przemyśle w latach następnych.

W roku 2007 wygasła moc prawna przyjętej w 2000 r „Strategii dla Przemysłu Lekkiego”.

Intensywne działania min.  Federacji w Zespole Trójstronnym doprowadziły do tego,że Ministerstwo Gospodarki rozpoczęło planowanie strategicznych działań dla przemysłu polskiego.

 

Ministerstwo Gospodarki wspólnie z pracodawcami i związkami zawodowymi opracowało:

1        Horyzontalną Politykę Gospodarczą w Polsce  /w tym  dotyczącą przemysłu lekkiego/

2        Analizę Konkurencyjności sektorów przemysłu lekkiego: tekstylno-odzieżowego i skórzano-obuwniczego

Ponadto w Zespole Trójstronnym wywarliśmy presję na Ministerstwo Gospodarki, aby na podstawie Analizy Konkurencyjności opracować  Harmonogram realizacji wniosków wynikających z  w/w  analizy. W tym celu powołany został specjalny Zespół Roboczy składający się z przedstawicieli rządu, pracodawców i związków zawodowych.

 

Obecnie trwają prace tego  Zespołu  mającego na celu wyspecyfikowanie zarówno konkretnych problemów jak i zadań dla przedsiębiorców i administracji rządowej koniecznych do podjęcia  zwłaszcza w najbliższym czasie. Dotyczą one min. innowacyjności w funkcjonowaniu przedsiębiorstw, dopływu kadr specjalistycznych do sektora, eliminowania barier rozwojowych, likwidację zbędnych przepisów i utrudnień administracyjnych, skutecznego eliminowania z rynku produktów niespełniających wymogów obowiązujących w UE itd. W pracach tego zespołu uwzględnione będą też rozwiązania  nad którymi pracuje Komisja Europejska.

Mimo licznych trudności Federacja podejmowała i na bieżąco podejmuje bardzo wiele starań o utrzymanie przemysłu lekkiego w naszym kraju, jak też poprawę warunków życia pracowników tego przemysłu.

Federacja prowadzi systematyczną analizę sytuacji w przemyśle lekkim, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony rynku wewnętrznego przed nadmiernym i nieuczciwym importem tekstyliów i obuwia do Polski, perspektywy dalszego funkcjonowania krajowego przemysłu lekkiego w związku z wstąpieniem Polski do UE, likwidacji wielu przedsiębiorstw i zwolnień grupowych, jak też udzielania indywidualnej pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.

 

Od powstania Federacji, Krajowa Rada Federacji podejmowała szereg uchwał, wniosków,  postulatów oraz  stanowisk dotyczących między innymi:

l      wstąpienia Federacji do grona członków Europejskiej Federacji Związków Zawodowych Przemysłu Lekkiego z siedzibą w Brukseli

l      podpisania porozumienia z Federacją Pracodawców Prywatnych dotyczącego reprezentatywnych organizacji partnerów społecznych na rzecz dialogu autonomicznego w sektorze przemysłu lekkiego

l      doprowadzenia do powstania Zespołu Trójstronnego d/s Przemysłu Lekkiego

l      doprowadzenie do uchwalenia przez Rząd Strategii dla przemysłu lekkiego na lata 2000-2007

l      wniosków, postulatów i petycji przekazywanych najwyższym władzom kraju /Prezydent, Sejm, Rząd/ o fatalnej sytuacji przemysłu lekkiego

l      zabieganie o ograniczenie nadmiernego i nielegalnego importu wyrobów przemysłu lekkiego

l      zapewnienia uczciwej konkurencji na rynku krajowym, jak też podjęcia skutecznego nadzoru i kontroli rynku w zakresie prawidłowości obrotu tekstyliami i obuwiem

l      uregulowania problemu napływu odzieży używanej

l      wzmocnienia  kontroli nad prawidłowością procesów restrukturyzacji, prywatyzacji i upadłości przedsiębiorstw przemysłu lekkiego

 

Federacja realizację części swoich uchwał i stanowisk wymuszała akcjami protestacyjnymi min. poprzez organizowanie manifestacji i pikiet w Warszawie i innych miastach.

Federacja koncentrowała się również   na udzielaniu merytorycznej pomocy wszystkim organizacjom związkowym, zrzeszonym, jak i nie zrzeszonym w naszej Federacji. Jest to praca ciągła. Ze strony Zakładowych Organizacji Związkowych było i jest na nią  stałe zapotrzebowanie. Pomoc i porady udzielane były bezpośrednio w zakładzie , bądź pisemnie lub telefonicznie. Dotyczyły one w szczególności stosowania i przestrzegania przepisów , układów zbiorowych pracy pakietów socjalnych, dwustronnych porozumień między związkiem a pracodawcą, kodeksu pracy, ustawy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych, ustawy o Związkach Zawodowych,  ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, jak też innych przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Na użytek naszych organizacji związkowych pracownicy Federacji sporządzali wiele pisemnych opinii i odpowiedzi prawnych, a także udzielali setek porad prawnych i wyjaśnień w siedzibie n/Federacji, jak też w terenie.

Uczestniczyliśmy też bardzo często w rokowaniach mających na celu zakończenie wielu sporów zbiorowych. Dokonaliśmy wielu analiz projektów układów zbiorowych pracy, pakietów socjalnych, regulaminów  pracy i świadczeń socjalnych oraz dziesiątki innych porozumień zawieranych przez zakładowe organizacje związkowe z pracodawcami.

Do naszego zespołu prawnego Federacji wpływały i wpływają sprawy dotyczące wielu dziedzin życia społecznego, a w szczególności prawa pracy, rent i emerytur, prawa mieszkaniowego, Krajowego Rejestru Sądowego, bezrobotnych itp.

Na użytek członków naszych organizacji, jak też pracowników, nasi prawnicy sporządzali dziesiątki pism procesowych /pozwów, odwołań, skarg i wniosków/. Udzielaliśmy wielu porad prawnych związanych z kodeksem cywilnym, prawem rodzinnym i administracyjnym.

 

Współpracując z OPZZ Federacja opiniowała wiele projektów , aktów prawnych takich jak:

nowelizacja ustawy o związkach zawodowych, kodeksu pracy, ustawy o  społecznej  i państwowej inspekcji pracy, ustawy o pomocy społecznej, ustawy o emeryturach pomostowych i wielu innych aktów prawnych. Nasz zespół prawny przygotowywał  niezbędne materiały, dokumenty opinie i stanowiska dla potrzeb kierownictwa Federacji, jak też organów Statutowych Federacji.

 

Jednym z podstawowych zadań Federacji było udzielanie pomocy Środowiskowym Radom Federacji, poprzez branie udziału w naradach szkoleniowych organizowanych dla szerokiego aktywu związkowego. W spotkaniach tych brali udział pracownicy Federacji i inne osoby, w tym z Państwowej Inspekcji Pracy.

Kierownictwo Federacji poszukiwało jednocześnie innych form i możliwości podnoszenia kwalifikacji przez działaczy związkowych. Udało się wdrożyć dwa projekty szkoleniowe w całości sfinansowane ze środków UE, a więc dla uczestników  bezpłatne.

Pierwszy to Inicjatywa Wspólnotowa „EQUAL”Modelowy system przystosowania kadr do zmian strukturalnych w gospodarce. Dzięki temu  uczestniczący w szkoleniu związkowcy uzyskali wiedzę, która wzmocni ich pozycję w firmie.

Drugi projekt , to „Sojusz dla Pracy”. Projekt ten miał za zadanie wspierać osoby po 45 roku życia w miejscu pracy min. poprzez szkolenia komputerowe, psychologiczne i inne szkolenia zawodowe.

 

Dużym osiągnięciem w działalności międzynarodowej, było przyjęcie naszej Federacji do Europejskiej  Tekstylnej Centrali Związków Zawodowych z siedzibą w Brukseli. Przynależność do tej centrali umożliwia nam międzynarodowe poparcie w walce o przemysł lekki w  Polsce i UE.

Federacja nasza aktywnie uczestniczy w pracach różnych gremiów związkowych i gospodarczych na szczeblu wspólnotowym w formułowaniu prognoz i zadań dla różnych stron Dialogu Społecznego w rozwiązywaniu skomplikowanych problemów sektora przemysłu lekkiego.

Bardzo ważnym elementem w ramach współpracy między Federacją a OPZZ był czynny udział naszych związkowców w manifestacjach i pikietach organizowanych przez OPZZ w Warszawie i regionach w obronie interesów pracowniczych.

 

Za pośrednictwem OPZZ na wniosek naszej Federacji wielu działaczy związkowych zostało uhonorowanych odznaczeniami państwowymi i związkowymi.

Prezydium OPZZ na wniosek branży wytwórczej uhonorowało naszą Federację Zbiorową odznaką Zasłużony dla OPZZ.

Federacja nasza posiada własną odznakę „Zasłużony dla Związków  Zawodowych Federacji Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych Przemysłu Lekkiego”.  którą uhonorowała kilkuset działaczy związkowych  w okresie 25 -lecia istnienia naszej organizacji.

 

Federacja będąc aktywnym uczestnikiem dialogu społecznego, zarówno na szczeblu krajowym jak i wspólnotowym, podejmuje systematyczne wysiłki mające na celu walkę o dalsze funkcjonowanie krajowego przemysłu lekkiego na bardzo trudnym  i niezwykle konkurencyjnym, globalnym rynku tekstyliów i obuwia. Wysiłki te owocują w ostatnich latach zahamowaniem  niekorzystnych do niedawna tendencji w tym sektorze, zwłaszcza w zakresie zwolnień pracowników. Działania te będą z pełną konsekwencją kontynuowane przez Federację w latach następnych.

 

Łódź 30 kwietnia 2011 r.